Planificación / Planowanie

English 1
Español 2
polskie 3

Why plan a Residency?

A Residency is an opportunity to have an artist to work with a specific community for an extended period of time. It involves an artist connecting and working with people in a particular community, often by living with or working with that community during this time. Normally a Residency is a full time commitment and enables an artist to dedicate all of their working time to the community. During this time they may produce artistic work but they may also undertake research and reflection activities in response to the context in which they are working.

By artist, we mean all kinds of creative practitioners across all kinds of artforms including visual arts, music, theatre, film making, and other artistic practices. Artists will usually have trained and practiced professionally in a particular artform, and those planning to work on a Residency will usually have developed skills and experience in working with communities.

In the case of trying to use the arts for civic engagement purposes, a Residency can be a useful resource to help deliver civic engagement work and work that is intended to empower communities.

Anyone undertaking a Residency should familiarise themselves with that community and the issues they are facing, as well as getting to know what skills and assets the community has that it can share. This process can help form new groups and partnerships in communities and help develop new ideas to improve civic life.

During a Residency associated with civic engagement, the artist delivers a creative intervention that contributes to addressing issues associated with civic engagement. The creative process is designed to encourage participation and engagement by the whole community. This helps embed creative practice into community life. A Residency normally includes a creative output, but also a creative process designed to generate new ideas, develop partnerships and tackle civic engagement issues.


Finding Community Arts Work (Advice for Artists)

There are many ways in which artists can find out about community arts work.

Frequently, artists work with community organisations and groups to create projects together. Often, artists are also part of the community, and this approach enables communities to make the most of the skills and creativity within their local area.

Alternatively, organisations working with communities or dealing with civic engagement issues often advertise specific positions via job portals, newsletters and vacancy boards. Sometimes these projects or positions do not explicitly ask for community arts skills, but if you can respond to the person specification then there is often scope to negotiate how community arts could be used. You can also contact organisations and community groups directly with examples of your work, and suggest ways of developing work together.

It helps to be familiar with funding organisations that fund community arts work. They can sometimes suggest whom to work with and they can often provide case studies about the different routes which Community artists have previously taken to obtain work and funding.

Finally, there is a growing interest in research associated with socially engaged arts practice. There are sometimes opportunities in action research projects to develop community arts work, so it is useful to keep in regular contact with research practitioners in your area.


Finding Community Artists (Advice for Project Managers and Communities)

A community artist is someone with creative skills who works through interaction or dialogue with a community. They often work with members of a local community to help them come together to identify and express issues through an artistic process.

For community organisations, finding the right person can feel like a challenge (and a time consuming task!). A good place to start is by discussing your ideas with any arts development workers or arts funders working in your area. They often have directories or networks of artists that they can contact with opportunities for work. Also, you could ask for recommendations from community groups that have previously used community arts.

You can also talk to arts organisations in your area. Many large arts organisations (especially Museums, Theatres and Galleries) have staff committed to working with communities (or in education) and they may be able to connect you with useful networks and support your project. You could also contact educational establishments that have arts courses – they can often contact alumni or help disseminate information about your opportunity to their connections.

There are also websites where you can advertise opportunities, and we have included some links to online directories.

Finally, don’t forget to look locally. Word of mouth can often be a good way of finding people, and there may be people with the necessary skills and interest living locally.



Training for Artists

Community artists are expected to have a lot of skills – they need to know about creativity as well as community issues and group work.

As a community artist, you will need to have skills in an art form but also in working with communities and understating civic engagement issues. Most artists obtain arts based training either at college or universities (or they might have served an apprenticeships or developed their hobby). The formal education route often gives artists skills in specific art forms and increasingly they offer training in business and an introduction to how arts skills can be applied to work in other contexts including community settings. In some cases, people train in other professions such as Community or Social work. In Poland, Cultural Animators take specialised modules to explore how the arts and creative processes can be used to empower communities.

There are also postgraduate modules, often run by universities, which offer training in working with specific communities such as arts and health. Increasingly, local regeneration initiatives also offer training and mentoring for artists to help them develop a broader set of skills in working with businesses or communities.

Gaining experience is very important, and sometimes-formal training is provided on a particular job or placement. Many artists gain valuable experience in community arts by volunteering their time to work with a community that is of interest to them. Often, this leads to artists developing new partnerships and opportunities for paid work.


Financing your Residency

This can be the most creative part of the Residency! Before you can start a Residency, you need to review your costs and consider what funds you need to deliver the work. Consider what resources or community funds are already available, as some small-scale interventions can be financed through local resources.

However, if you are employing people or using resources you need to buy, you will need to identify some other sources of income. There are three main categories of fundraising for you to consider.

Earned income can be generated from sponsorship if there is a suitable business or organisation that is willing to support your project. You might also earn income from the sale of goods or services. For example, you could sell tickets to a performance, sell artwork generated through a project, or earn income from the sale of food or drink at a community event. In these cases, you might need to estimate (cautiously!) the amount of income you might earn before your project starts.

Donations will often help, and communities are increasingly using online fundraisers (also called Crowdfunding) to help generate financial support for community projects from individuals and businesses. Communities sometimes organise fundraising events to generate income, and sometimes collect donations from people who take part in public events. Sometimes, local businesses or organisation might donate the use of their buildings or resources to help a community project.

Grants are available for work that supports communities, and often this is the main source of funding for Residencies. There are online directories identifying trusts, charities and foundations that provide grants to support activities with communities. In most cases, the grant funding application must come from an organisation with a recognised constitution, and this is often a community organisation or association.



Legal Guidance

Legal guidance varies between countries and we have provided some links and advice relevant to each country.

What is consistent throughout Europe is that Residencies should employ good working practices and this means working safely and fairly and ensuring that all employment is legitimate.

Some of the key issues to consider are:

• Safeguarding / Child Protection and requirements regarding police checks

• Health and Safety rules and regulations

• Consent to participate and share work

• Copyright and Intellectual Property

• Ensuring the community group has the appropriate constitution to obtain funding

• Financial management and governance

• Insurance


Publicising your Residency

The nature of civic engagement is about reaching out and engaging people in conversations about issues that they feel impact on their community. Ensuring you promote your Residency effectively is fundamental to the work. We have identified two approaches to effective publicity, which are described below.

One approach is to deliver an effective promotional campaign that promotes the Residency project to a wider community. The main thing to consider is how you will communicate the impact of the Residency in context with the civic engagement work of the project.

You should ask yourself: “Who am I communicating with?”; “What do I want to tell them?”; “How will I reach them?” We have included some guidance and examples on establishing communication strategies and developing promotional materials to help you with these questions.

The other approach is about developing aspects of the Residency work to engage with audiences at a deeper level as part of the civic engagement process. In this approach, you want to hold conversations with people to gather their input.

You need to consider how you can share ideas with people in a conversation. In this way, the people you engage with can help to shape the way the project is delivered and how the community is portrayed.

Every project has different needs, and the form of the publicity should be appropriate and accessible for the people it is designed for.



Participatory Consultation Techniques

When using community arts for civic engagement purposes, it is vital to consult with the people it involves at every stage of the process.

Consultation can take many forms, but in this context participatory consultation techniques can help ensure more people can and want to be involved in the decision making process. The techniques are often hands on, creative and do not necessarily require a lot of reading and writing.

Participatory consultation techniques take into account people’s abilities and preferences, and are constructed around tasks and problems that people explore together in groups.

Participatory consultation techniques are normally designed to encourage cooperation, mainly through discussion and dialogue. Whilst it is important these methods enable everyone to contribute their view, it is also important they provide opportunities to learn and discuss different opinions and ideas.

One of the best things about participatory consultation is that the methods are often fun, and the experience of doing creative activities with each other can help communities, community facilitators and artists feel that their views and experiences are valid and being listened to.

Who is involved depends on what the project is about, but it can include professionals, participants, or members of the wider community to have an interest in the work.

How you deliver this work can vary, but there are lots of creative tools and techniques you can adapt from the additional tools and documents provided here.


Worksheets (PDF)

¿Por qué planificar una Residencia?

Una Residencia representa una oportunidad para tener a un artista trabajando con una comunidad específica durante un período prolongado de tiempo. Implica que un artista se conecte y trabaje con los miembros de una comunidad. A menudo, viviendo con esa misma comunidad durante el tiempo que dura la Residencia.

Normalmente la Residencia implica un compromiso a tiempo completo por parte del artista, lo que le permite dedicar todo su tiempo a la comunidad. Durante este tiempo se puede  producir un trabajo artístico, pero también llevar a cabo actividades de investigación y reflexión en respuesta al contexto en el que se está desarrollando la Residencia.

Por artista, nos referimos a todo tipo de profesionales creativos que incorporan todo tipo de formas de arte en sus prácticas, incluyendo las artes visuales, la música, el teatro o la realización de películas, entre otras prácticas artísticas. Por lo general los artistas tienen conocimiento y experiencia profesional en una o unas formas de arte en particular. Además, aquellos artistas que planean trabajar en una Residencia, incorporando este tipo de arte, por lo general han desarrollado habilidades y experiencias en el trabajo con comunidades, el arte comunitario o participativo.

Si queremos utilizar el arte para promover la participación ciudadana, una Residencia puede ser un recurso útil para promover dicha participación y el empoderamiento comunitario.

Cuando el artista empieza a trabajar en una Residencia debe familiarizarse con la comunidad y con los problemas a los que se enfrenta dicha comunidad. También debe llegar a saber qué habilidades tiene la comunidad en la que va a trabajar y como puede compartirlas en el proyecto.

En el caso de una Residencia que promueva la participación ciudadana, el artista puede ofrecer una intervención creativa que contribuye a abordar cuestiones relacionadas con la propia participación ciudadana. El proceso creativo deberá estar diseñado para fomentar la participación y el compromiso de la comunidad. Una Residencia, normalmente incluye tanto un producto (objeto, obra, exposición, etc.), como un proceso creativo para generar nuevas ideas, desarrollar alianzas y abordar asuntos de interés comunitario. Un posible resultado, por ejemplo, puede ser ayudar a formar nuevos grupos y asociaciones en las comunidades.



Para Artistas: Encontrar trabajo en Arte Comunitario

Hay varias vías por las que los artistas pueden encontrar información sobre oportunidades laborales de arte comunitario.

Una vía frecuente es la creación de proyectos conjuntos entre artistas y organizaciones y grupos de la comunidad. A menudo, los propios artistas también son parte de la comunidades, lo que permite a comunidades y artistas aprovechar al máximo las habilidades y la creatividad dentro de su área de influencia.

Una segunda vía proviene de  las organizaciones que trabajan con las comunidades o que se ocupan de la promoción de la participación ciudadana que, a menudo, anuncian puestos específicos a través de portales de empleo, webs y convocatorias. En algunos casos estos proyectos o puestos de trabajo no piden explícitamente habilidades en arte comunitario, pero si el artista posee las habilidades requeridas para el puesto, a menudo hay margen para negociar cómo incorporar el arte en el proyecto en concreto.

Una tercera vía es que el artista se ponga  en contacto directamente con las organizaciones y grupos de la comunidad, mostrando ejemplos de su trabajo y sugiriendo maneras de desarrollar un proyecto conjuntamente.

También ayuda el estar familiarizados con organizaciones que financian el trabajo en arte comunitario, por ejemplo fundaciones. A veces pueden sugerirnos alguien con quien trabajar y pueden mostrarnos ejemplos de las diferentes vías que, previamente, han seguido otros artistas comunitarios para obtener trabajo y financiación.

Por último, existe un creciente interés en la investigación relacionada con las prácticas artísticas comprometidas socialmente. Ésta es una posible vía de oportunidad laboral, proyectos de investigación-acción que se centran en el arte comunitario, por lo que puede ser útil mantener el contacto con investigadores de esta área.



Para coordinadores de proyecto y comunidades: Encontrar Artistas comunitarios

Un artista comunitario es alguien con habilidades creativas que trabaja a través del diálogo con la comunidad. Normalmente trabajan con miembros de una comunidad local para conjuntamente a identificar y expresar problemas a través de procesos creativos.

Para las organizaciones comunitarias, la búsqueda de la persona adecuada para el proyecto que quiere desarrollarse puede vivirse como un desafío (y una tarea que puede consumir mucho tiempo). Una buena forma de empezar esta búsqueda, es compartir las ideas sobre el proyecto que se quiere desarrollar, con un artista. A menudo estos tienen contactos con redes de artistas con los que pueden conectar para buscar al artista adecuado para el proyecto que quieren desarrollar. Otra vía, puede ser, pedir recomendaciones a grupos o comunidades que hayan trabajado previamente con artistas comunitarios o arte comunitario.

También podemos hablar con las organizaciones artísticas de la zona. Muchas grandes organizaciones artísticas (especialmente museos, Teatros y Galerías) tienen miembros comprometidos con el trabajo comunitario y podrían conectarnos con redes de artistas que puedan apoyar el proyecto. Podríamos contactar, también, con establecimientos educativos o universitarios que tengan cursos de arte y que a menudo pueden contactar con antiguos alumnos o ayudar a difundir información sobre su proyecto entre sus contactos.

Hay también páginas web donde poder anunciar oportunidades de empleo para artistas comunitarios.

Finalmente, no olvide mirar y buscar a nivel local,  en la proximidad. El boca a boca a veces puede ser una buena manera para encontrar buenos profesionales, y puede haber personas con las habilidades necesarias e interesados en el proyecto a nivel local.




Capacitación para artistas

De los artistas comunitarios se espera que tengan muchas habilidades que podemos agrupar en dos grandes categorías (artístico–creativas y trabajo grupal y comunitario).

En definitiva, como artista comunitario, es necesario tener habilidades de una forma de arte y al mismo tiempo de trabajo con comunidades y en la participación ciudadana. Para el primer grupo de habilidades, las propiamente artísticas, muchos de los artistas obtienen la formación en arte a través de los grados superiores o Universidades. Afortunadamente en la ruta de la educación formal, más allá de las habilidades de un arte específico, cada vez más se ofrece capacitación en el segundo tipo de de habilidades necesarias para el arte comunitario (elaborar y gestionar proyectos, estrategias grupales, trabajo comunitario, etc.). En algunos casos, los artistas pueden formarse en disciplinas mas orientadas a este segundo grupo de habilidades, por ejemplo, psicología social, trabajo social, educación social. También puede darse el caso de que los profesionales de estas áreas se formen en arte. Por ejemplo en el caso de Polonia, los animadores culturales, dentro de su formación universitaria, tienen módulos formativos especializados para explorar como el arte y los procesos creativos pueden usarse para empoderar comunidades.

Pero la educación formal no es el fin del proceso de aprendizaje. Ganar experiencia es muy importante, encontrar contextos y comunidades donde poner  en practica lo aprendido en el espacio formal, forma parte del proceso de especialización como profesionales. Muchos artistas ganan experiencia en arte comunitario a través de trabajar como voluntarios con comunidades que están interesadas en ellos. A veces, eso les lleva a nuevos contactos y oportunidades de trabajo remunerado.



Financiar su Residencia

Esta puede ser la parte más creativa de nuestra Residencia!!!!!!

Antes de poder empezar la Residencia, necesitamos tener claros los costes de la misma y considerar qué recursos, económicos y no económicos, se necesitan para desarrollarla. Es importante conocer qué recursos o fondos comunitarios están disponibles, ya que algunas intervenciones a pequeña escala pueden ser financiadas por recursos locales.

Hay proyectos, pero, que por el grupo de profesionales a contratar o los recursos necesarios, necesitarán de fuentes de financiación más allá de lo local. Existen tres categorías principales de financiación que estaría bien explorar y tener en cuenta.

La primera de ellas es la búsqueda de patrocinio, es decir, la búsqueda de una empresa u organización que esté dispuesta a apoyar nuestro proyecto.

La segunda es la obtención de ingresos por la venta de bienes o servicios.  Por ejemplo, usted podría vender entradas para un espectáculo, vender obras de arte generado a través de un proyecto, o a través de la venta de alimentos o bebidas en un evento comunitario, entre otros.  En estos casos, puede que tenga que estimar (con precaución!) la cantidad de ingresos que usted puede ganar antes de que comience su proyecto.

Una tercera vía, minoritaria todavía pero en enorme progresión, son las  donaciones. No estamos hablando aquí de las donaciones de grandes mecenas, sino más bien de micro donaciones de fondos on-líne  (también llamados Crowfunding) que pueden ser de gran ayuda para obtener recursos.  También las comunidades pueden organizar actividades públicas y eventos para la recaudación de micro donaciones. Y también tenemos que tener en cuenta que , en ocasiones, las empresas u organizaciones locales pueden dejar usar sus edificios o recursos para ayudar al proyecto comunitario. Cuando hablamos de recursos no hay que pensar únicamente en lo económico, podemos necesitar otro tipo de recursos para nuestro proyecto.

Otra fuente de financiación a explorar son las becas que están disponibles para los trabajos que apoyan a las comunidades, en algunos casos puede ser la fuente principal para la financiación de las Residencias. Existen varios directorios en línea que identifican organizaciones benéficas y fundaciones que ofrecen donaciones para apoyar las actividades con comunidades. En muchos casos la aplicación de subvenciones debe provenir de una entidad o asociación constituida legalmente, es decir, el artista no puede presentarse individualmente sino que tiene que ser la organización comunitaria en la que va a desarrollarse el proyecto.



Orientación legal

La orientación legal para las residencias artísticas de base comunitaria varia según los países. Es necesario ir a los enlaces y consejos pertinentes de cada país.

Lo que es coherente en toda Europa, es que las Residencias deben desarrollar buenas prácticas y ofrecer un trabajo digno, seguro y justamente remunerado. El trabajo del artista comunitario debe ser reconocido legítimamente.

Algunas de las cuestiones clave a considerar, independientemente del país donde se desarrolla la Residencia son:

-  las leyes de protección del menor y su imagen. Hay que conocer los requisitos legales de cada pais.

-  Las normas de seguridad y salud laboral

- El modelo de consentimiento informado para participar y compartir el trabajo

- Los derechos de autor y propiedad intelectual.

- Asegurarse que el grupo impulsor del proyecto tiene los recursos económicos y legales para el desarrollo del mismo.

- La gestión financiera y la gobernanza del proyecto.

- Los seguros necesarios.


Publicitar su residencia

La naturaleza del compromiso cívico se basa en fomentar la participación y la colaboración de la ciudadanía sobre situaciones y/o problemas que crean importantes y sobre los que tengan capacidad de influencia. Para facilitar el éxito de la residencia es fundamental que ésta se centre en temas relevantes para la propia comunidad y que seamos capaces de comunicarlo adecuadamente.

A continuación definimos dos aproximaciones sobre cómo organizar una adecuada publicidad de nuestro proyecto:

La primera de ellas se basa en tratar de realizar una campaña promocional efectiva del proyecto de residencia a la comunidad de acogida de la misma. El principal aspecto que debe considerar es como comunicará el impacto de la Residencia respecto al entorno comunitario mismo.

Algunas preguntas que debemos formularnos antes de empezar la campaña, pueden ser: “¿A quién le estoy comunicando?; ¿Qué quiero decirles?; ¿Como reaccionarán?” Hemos incluido algunas pautas y ejemplos sobre estrategias de establecimiento de comunicación y sobre desarrollo de material promocional para ayudarle con esta aproximación.

La segunda de ellas trata de focalizar la energía en promover que los ciudadanos tengan una mayor implicación en el proyecto, un mayor compromiso y protagonismo en el desarrollo de la residencia. En este enfoque no se trata tanto de comunicar qué es la residencia sino de recoger qué es lo que los ciudadanos quieren hacer en esta Residencia. Se trata más de conversar que de explicar. Se trata de compartir las ideas con la ciudadanía en una conversación. Algunas preguntas que pueden ayudarnos en esta conversación son, por ejemplo: “¿a qué invitamos a la ciudadanía a participar?; ¿qué papel pueden jugar?; ¿cómo gestionaré las propuestas?” Entre otras.

No hay que olvidar que cada proyecto tiene diferentes necesidades, y la manera de publicitarlo debería adaptarse a sus características. No hemos de perder de vista que ésta debe ser apropiada y accesible para las personas para las que está diseñada y orientada la Residencia.



Técnicas de promoción de la participación

La participación ciudadana es una finalidad del arte comunitario. La implicación de las personas en la residencia a lo largo de todo el proyecto es un aspecto clave.

Se puede participar de manera diferente en la Residencia. Las técnicas que utilicemos para promover la participación ciudadana deben garantizar que la ciudadanía quiere y puede involucrarse en el proceso de toma de decisiones.

Para poder facilitar la participación de todas las personas que quieran es importante tener en cuenta sus habilidades y sus preferencias. Una manera de conocerlas puede ser explorarlas conjuntamente en grupos, de esta manera es más probable alcanzar aquellas prioridades que son más compartidas o que generan más consensos para abordar en la Residencia.

Las técnicas de facilitación de la participación están diseñadas para motivar la cooperación, a menudo, a través del dialogo y la discusión. En la aplicación de estas técnicas es importante que todo el mundo  pueda aportar su punto de vista, y que se den oportunidades para confrontar, discutir y aprender de las diferentes ideas u opiniones.

Una de las características de las técnicas que promueven la participación es que suelen ser métodos a menudo divertidos y que promueven la creatividad. La experiencia de hacer actividades creativas con las que cada uno puede aportar tiene sentido por sí misma. La experiencia de sentir que se aporta al proyecto y al artista que trabaja en la residencia, que tus ideas son validas y escuchadas, es un motivador muy importante para participar en este proyecto.

Quien esté involucrado en el proyecto y quien puede participar, depende del tipo de proyecto, sobre qué va, que finalidad persigue. Pero la participación puede incluir profesionales, ciudadanos, políticos, etc. En definitiva, miembros de la comunidad en un sentido extenso que tengan un interés en el trabajo.

El trabajo de promoción de la participación puede ser muy diverso, hay muchas herramientas creativas y técnicas para llevarlo a cabo. Podrás encontrar algunas sugerencias sobre instrumentos y técnicas compartidos aquí.



Fichas Prácticas (PDF)

Jaki jest cel rezydencji?

Rezydencja stwarza okazję do współpracy artysty lub animatora kultury z konkretną społecznością przez określony, zwykle dłuższy czas. Rezydent wchodzi w relacje z członkami danej społeczności, nierzadko mieszkając i/lub pracując wśród nich przez cały okres pobytu. W trakcie projektu rezydent przeważnie nie wykonuje innych zajęć poza pracą ze społecznością, dzięki czemu może poświęcić jej cały swój czas. Rezydencja to okres, w którym rezydent może stworzyć dzieło, lecz może również prowadzić badania i poznawać kontekst, w ramach którego dane mu jest pracować.

Rezydentem może być każdy twórca w dziedzinach takich, jak sztuki wizualne, muzyka, teatr, film i inne. Powinien mieć wykształcenie kierunkowe i doświadczenie zawodowe w pracy w danej dziedzinie oraz posiadać umiejętności i doświadczenie w pracy ze społecznościami.

W tych przypadkach, gdy sztuka ma służyć zwiększeniu zaangażowania obywatelskiego, rezydencja może stanowić skuteczne narzędzie służące takiemu zaangażowaniu oraz działaniom, których celem jest wzmocnienie społeczności.

Osoba zainteresowana wzięciem udziału w rezydencji powinna zapoznać się z daną społecznością oraz problemami, z jakimi ona się boryka, a także z umiejętnościami i zasobami, jakimi dysponują jej członkowie. Dzięki temu procesowi, łatwiej tworzą się nowe grupy i partnerstwa w  społecznościach i wypracowywane są nowe pomysły na usprawnienie życia obywatelskiego.

Podczas tego typu rezydencji, realizowana jest interwencja twórcza, która porusza kwestie związane z zaangażowaniem obywatelskim. Proces ten ma na celu zachęcenie całej społeczności do uczestnictwa i zaangażowania. Dzięki temu łatwiej jest wprowadzić praktyki twórcze w życie danej społeczności. Ten typ rezydencji zakłada zazwyczaj stworzenie jakiegoś twórczego efektu, ale także kładzie nacisk na proces, w ramach którego generowane są nowe pomysły, rozwija się partnerstwo i podejmuje kwestie zaangażowania obywatelskiego.


Dla przyszłych rezydentów: Jak znaleźć tego typu pracę?

Istnieje wiele możliwości, aby dowiedzieć się o pracy w dziedzinie community arts lub animacji kultury.

Często twórcy mogą współpracować z organizacjami i grupami pracującymi na co dzień ze społecznościami i wspólnie realizują projekt. Niekiedy artysta lub animator kultury jest członkiem danej społeczności, co pozwala na najpełniejsze wykorzystanie umiejętności i kreatywności grupy na rzecz jej środowiska lokalnego.

Innym sposobem na znalezienie społeczności, z którą można pracować, jest śledzenie ogłoszeń publikowanych przez organizacje zajmujące się społecznościami lub działające na rzecz zaangażowania obywatelskiego na portalach, w newsletterach i serwisach z ogłoszeniami o pracy. Zdarza się, że do danego projektu lub na dane stanowisko nie jest poszukiwana osoba posiadająca umiejętność pracy w zakresie animacji kultury, ale warto i tak odpowiedzieć na takie ogłoszenie i samemu zaproponować wprowadzenie działań tego typu. Można także kontaktować się bezpośrednio z organizacjami i społecznościami, prezentując im przykłady własnych działań i proponując im wspólne projekty.

Przydaje się również znajomość organizacji finansujących projekty w zakresie animacji kultury i community arts. Organizacje te mogą podpowiedzieć z kim twórca mógłby pracować i często są w stanie przedstawić przykłady różnych ścieżek, jakie obrali inni animatorzy kultury w celu znalezienia pracy i pozyskania finansowania.

Ponadto, obecnie obserwuje się rosnące zainteresowanie badaniami nad działaniami artystycznymi zaangażowanymi społecznie. Zdarzają się okazje do realizacji inicjatyw animacyjnych w ramach tzw. badań w działaniu (action research), zatem warto pozostawać w ciągłym kontakcie z badaczami prowadzącymi tego typu badania.


Dla koordynatorów projektów i społeczności: Jak znaleźć rezydenta

Animator kultury lub osoba prowadząca działania w zakresie community arts to ktoś, kto posiada zdolności twórcze i kto pracujące ze społecznością poprzez interakcję lub dialog. Często działa wspólnie z członkami społeczności lokalnych, aby pomóc im połączyć siły, zidentyfikować problemy oraz wyrazić w procesie artystycznym.

Dla organizacji zajmujących się pracą ze społecznościami znalezienie odpowiedniej osoby jest nie lada wyzwaniem (i do tego czasochłonnym zajęciem). Poszukiwania warto rozpocząć od omówienia swoich pomysłów z osobami odpowiedzialnymi za rozwój projektów artystycznych oraz ich finansowaniem w danej okolicy. Zazwyczaj znają oni wielu artystów, animatorów i praktyków, z którymi można kontaktować się w sprawie możliwości pracy.

Można również poprosić o rekomendacje grupy, które w przeszłości brały udział w tego typu projektach.

Warto skontaktować się także z różnymi lokalnymi organizacjami działającymi w obszarze sztuki. Wiele duży instytucji (w szczególności muzea, teatry i galerie) ma pracowników, których zadaniem jest praca ze społecznościami (lub edukacja) i prawdopodobnie są w stanie polecić odpowiednie osoby, pomóc nawiązać z nimi kontakt i udzielić wsparcia projektowi. Można również skontaktować się z instytucjami edukacyjnymi prowadzącymi kursy artystyczne, które mogą udostępnić kontakty do swoich absolwentów lub pomóc w rozpowszechnieniu informacji o ofercie wśród swoich współpracowników.

Ogłoszenia tego typu można publikować również na dedykowanych im stronach internetowych, których spis można znaleźć w załączniku.

Przede wszystkim warto jednak rozejrzeć się po swojej okolicy. Często najprościej znaleźć kogoś z polecenia, a być może właśnie gdzieś blisko mieszkają osoby o wymaganych kwalifikacjach i zainteresowaniach.


Kształcenie praktyków kultury

Od animatorów kultury i osób prowadzących działania community arts  oczekuje się wielu umiejętności – powinni być twórczy, a także mieć dogłębną wiedzę na temat społeczności lokalnych i pracy grupowej.

Potrzebny jest tu warsztat w danej dziedzinie sztuki, ale także umiejętność pracy ze społecznościami i zrozumienie idei zaangażowania obywatelskiego. Większość praktyków szkoli się w zakresie animacji kultury i community arts w na uniwersytecie (ewentualnie uczestniczy w stażach lub rozwija swoje hobby). Formalna ścieżka edukacji daje artystom i animatorom kultury możliwość doskonalenia warsztatu danej dziedziny sztuki, a coraz częściej instytucje edukacyjne oferują także warsztaty biznesowe i zajęcia pokazujące, w jaki sposób umiejętności artystyczne można zastosować w różnych kontekstach, w tym w pracy ze społecznością. W niektórych przypadkach praktycy community arts są absolwentami kierunków związanych z resocjalizacją i pracą społeczną. W Polsce animatorzy kultury mogą wybrać specjalizację na studiach, w ramach której uczą się jak sztuka i procesy twórcze mogą być wykorzystywane do wzmacniania społeczności.

Istnieją również studia i kursy podyplomowe prowadzone przez uniwersytety, na których uczy się pracy z konkretnymi społecznościami np. w obszarze arts & health. Coraz częściej inicjatywy rewitalizacyjne oferują możliwość szkolenia lub mentoringu dla twórców, które służą rozwojowi umiejętności pracy z biznesem i społecznościami.

Zdobycie doświadczenia jest bardzo ważne, a formalne wykształcenie można często uzyskać w ramach konkretnego stanowiska lub stażu. Wiele osób zdobywa wartościowe doświadczenie w obszarze community arts dzięki pracy z wybraną społecznością na zasadzie wolontariatu. Często takie działanie prowadzi do wytworzenia nowych relacji i otwiera możliwość zdobycia płatnej pracy o zbliżonym charakterze.


Finansowanie rezydencji

Ta kwestia często wymaga największej kreatywności! Zanim rozpocznie się rezydencję należy przemyśleć koszty i zastanowić się, skąd pozyskać fundusze na realizację projektu. Trzeba sprawdzić, jakie zasoby lub środki zostały już zgromadzone przez daną społeczność, z racji tego, że niektóre przedsięwzięcia realizowane w małej skali można sfinansować ze źródeł dostępnych lokalnie.

Jednakże, jeśli zatrudnia się pracowników lub korzysta z zasobów, które trzeba kupić, potrzebne będzie pozyskanie finansowania z innych źródeł. Istnieją trzy główne kategorie finansowania, które warto rozważyć.

Można otrzymać środki od sponsorów, o ile znajdzie się firma lub organizacja skłonna sfinansować ten projekt. Można również pozyskać pieniądze ze sprzedaży produktów i usług, np. ze sprzedaży biletów na przedstawienia, przedmiotów stworzonych w ramach projektu lub zarobić na sprzedaży jedzenia i napojów w trakcie wydarzenia organizowanego przez daną społeczność. W takich przypadkach warto, przed przystąpieniem do realizacji projektu (zachowując ostrożność!) oszacować kwotę, jaką można potencjalnie pozyskać w drodze takich działań.

Innym sposobem jest staranie się o pozyskanie darowizn i datków; w tym celu społeczności coraz częściej korzystają z crowdfundingowych serwisów internetowych, aby pozyskać finanse od osób fizycznych i firm. Społeczności niekiedy organizują wydarzenia, podczas których prowadzone są zbiórki pieniędzy, a także czasami zbierają datki wśród uczestników wydarzeń publicznych. Zdarza się, że firmy i organizacje działające na danym obszarze skłonne są udostępnić swoje pomieszczenia lub zasoby dla celów realizacji projektu społecznego.

Dostępne są również granty na działania prowadzone ze społecznościami i najczęściej to właśnie z tego źródła finansowane są rezydencje. Istnieją internetowe spisy funduszy, organizacji charytatywnych i fundacji, które oferują granty wspierające działania animacyjne ze społecznościami. W większości przypadków, wniosek o grant musi zostać złożony przez doświadczoną instytucję np. organizacje społeczne i stowarzyszenia.


Kwestie prawne

Przepisy prawa różnią się w zależności od kraju, więc prezentujemy linki i porady dotyczące poszczególnych państw.

Rezydencje powinny być prowadzone zgodnie z dobrymi praktykami europejskimi, co oznacza, że przedsięwzięcia muszą być realizowane w bezpieczny i uczciwy sposób, a wszystkie osoby pracujące przy danym projekcie powinny być legalnie zatrudnione.

Oto kilka kluczowych kwestii, o których trzeba pamiętać:

  • zapewnienie bezpieczeństwa dzieciom i spełnianie wymagań dotyczące kontroli policyjnej,
  • przestrzeganie zasad BHP,
  • uzyskanie zgody na uczestnictwo i udostępnienie prac,
  • ochrona prawa autorskiego i własności intelektualnej,
  • upewnienie się, że społeczność jest uprawniona do pozyskania finansowania,
  • zarządzanie finansami i kierownictwo,


Promowanie rezydencji

Ideą zaangażowania obywatelskiego jest wyjście na przeciw ludziom i angażowanie ich w dyskusje na temat spraw, które są ważne dla danej społeczności. Rozpowszechnienie informacji na temat rezydencji ma kluczowe znaczenie dla powodzenia tego projektu. Rozróżniamy dwa sposoby zapewnienia skutecznej promocji, które opisane są poniżej.

Pierwszy sposób polega na przeprowadzeniu kampanii promocyjnej, dzięki której o rezydencji dowie się większa grupa odbiorców. Najważniejszą kwestią, o której trzeba pamiętać, jest sposób, w jaki będzie się informować o wpływie rezydencji na zaangażowanie obywatelskie.

Warto zadać sobie następujące pytania: “Do kogo mówię?”, “Co chcę im powiedzieć?”, “Jak do nich dotrę?”. Poniżej przedstawiamy przydatne informacje i przykłady strategii komunikacyjnych i podpowiadamy jak tworzyć materiały promocyjne, które pomogą odpowiedzieć na postawione wyżej pytania.

Drugi sposób zakłada uwypuklenie tych aspektów pracy w ramach rezydencji, które angażują ludzi w działania obywatelskie na bardziej zaawansowanym poziomie. W ramach tego podejścia, warto przeprowadzić rozmowy z ludźmi, by poznać ich zdanie na ten temat.

Najpierw jednak trzeba się zastanowić w jaki sposób można przekazywać innym swoje pomysły. W ten sposób ludzie, z którymi nawiązuje się kontakt, mogą pomóc kształtować, prezentowane na zewnątrz, wizerunek projektu i społeczności.

Każdy projekt ma inne potrzeby, a forma działań promocyjnych powinna być dostosowana dla odbiorców, do których jest skierowana i dla nich czytelna .



Techniki konsultacji partycypacyjnych

W przypadku gdy wykorzystujemy działania animacyjne i community arts dla celów zaangażowania obywatelskiego, kluczową kwestią jest przeprowadzenie konsultacji z osobami, które będą zaangażowane w projekt na każdym jego etapie.

Konsultacje mogą przyjąć różne formy, lecz w tym kontekście zastosowanie technik konsultacji partycypacyjnych może spowodować, że więcej osób będzie mogło i chciało wziąć udział w procesie decyzyjnym. Techniki te polegają na pracy bezpośrednio z ludźmi, są kreatywne i nie wymagają umiejętności pisania i czytania.

Techniki konsultacji partycypacyjnych uwzględniają umiejętności i preferencje osób i są powiązane z zadaniami i problemami, które ludzie mogą wspólnie wykonywać i rozwiązywać w pracy grupowej.

Zostały one opracowane w celu wspierania współpracy, przede wszystkich w drodze rozmów i dialogu. Co istotne, te metody pozwalają każdemu na zaprezentowanie swojego zdania, ale również, co nie mniej ważne, oferują możliwość poznania i omówienia różnych opinii i pomysłów.

Jedną z największych zalet konsultacji partycypacyjnych jest to, że metody te są atrakcyjne, a doświadczenie wykonywania wspólnie kreatywnych działań z innymi może pomóc społecznościom, osobom pracującym ze społecznościami, i rezydentom, doświadczyć tego, że ich pomysły i doświadczenia są ważne, a oni sami są wysłuchani przez grupę.

Osoby, które zostaną zaangażowane w konsultacje partycypacyjne różnią się w zależności od tematu projektu, ale mogą to być zarówno prowadzący działania animacyjne, jak i ich uczestnicy lub członkowie większej społeczności, którzy wyrażają zainteresowanie danym działaniem.

Sposób, w jaki zostaną przeprowadzone konsultacje może być różny, lecz istnieje wiele kreatywnych narzędzi i technik, które można opracować na podstawie dokumentów zaprezentowanych poniżej.

Krok po kroku (PDF)