Ejecución / Realizacja

English 1
Español 2
polskie 3

Managing the project

A Residency normally takes place over a prolonged period of time, therefore it is helpful to have a management plan in place to help monitor the progress of the Residency. Someone from the project will need to take responsibility for overseeing the management of the project.

Management includes developing a project plan, ensuring appropriate supervision and support is offered to everyone, making sure the project responds to the initial brief, and addressing any challenges that may arise. Most management plans are based upon a project cycle comprising of activities associated with plan, do and review.

Our experience suggests that creating a management steering group that includes local people, organisations and artists is an effective approach to ensuring the management plan is developed in response to the project needs.

You might find that making the project plan is the easy part, and making it happen can be more difficult in practice. It is important for everyone to be clear about roles and responsibilities in the team, and for the project manager to regularly follow up with all participants on the actions they are taking towards delivering the project plan.

In projects concerned with civic engagement it is important the management of the project reflects the devolution of power which civic engagement is often associated with. Local people should be included in the management steering group so that they can influence the design of the project, and local people should also be involved in the delivery of the project in clearly defined ways.


Recruiting an Artist

Once you know how to find artists and have a project plan, then you will need to find suitable artists. You may find someone through word of mouth, but it is good practice to have a recruitment process for your project.

Normally, this begins by creating a project brief and/or a person specification for an artist. The brief clearly details what is expected from the Artist in terms of creative outputs, and will include some of the practicalities such as when and where the project will take place and the fee that is available. The person specification describes the creative and professional skills that you require in the Artist and what kind of professional experience you expect them to have.

The artist brief can be advertised as an open submission (where anyone can apply) or you may choose to target a few Artists and invite them to tender for the work.

As part of the selection process, you will want to include the community to help design the criteria and process for choosing who they want to work with. This process can empower communities and is an important stage in helping to form a community of people who will support the project.

A formal interview and written applications might not be the best way to choose the right artist for the community. You should think about the sorts of things that Artists could provide to give you a better understanding of how they work with communities. Images, case studies, presentations and examples of how they have responded to specific community issues are often helpful ways to find out more about the artist, and this sort of material often makes it easier for communities to engage with the selection process.

If you are an Artist, try to find out who is involved in the selection process and be confident in asking for further information about what is required. You should think about how you can present your skills and you work in a way that is relevant and suitable for communities.


Developing relationships

An artists’ Residency will be most successful when good relationships are formed between the Artist and the community that they work with. Building good relationships is fundamental to effective civic engagement.

There are many ways to help nurture good working relationships. It is important the artist is welcomed into the community when they first arrive. Identifying a few key individuals in the community who can welcome the Artist and introduce them to people is really important. Taking time to show the artist around is also important, so that they become familiar with their workspace and surroundings and where they can shop, eat, and meet people.

It will take some time for the artist and community to get to know each other, so try not to rush things at the beginning. Members of the community should be encouraged to meet the artist and learn more about each other. Artists should think about how they will approach and engage with members of the community before they start their Residency. It is important for artists to get out and about in the community and find ways of engaging with people in conversation. It is important to remember that the artist is working with the community because they want to talk with people and gain a better understanding of their lives and the issues that are important to them.

Relationships can also be formed through more formal processes, and it can be helpful to provide the Artist with supervision and support throughout the project. Having a key person to talk with confidentially can help artists talk about what they have experienced and address any issues that might arise. This is especially important if the work deals with difficult or sensitive issues or situations, and can also provide a point of reference for the local community.


Being empathic

Civic Engagement is often about creating opportunities to listen to people who are seldom heard. Therefore the need to develop empathy in a Residency is especially important.

The role of the artist in the first instance is to build good relationships with people in the community in order to gain their trust and confidence over time. The artist must have excellent “people” skills to reassure people and gain this trust and confidence. The Artist must also act with integrity at all times as they are entrusted with one of the most valuable things a community has to offer: an insight into its thoughts, concerns, issues and dreams.

There are lots of guides and advice that help describe empathy and how you might approach developing your empathic skills. What we have learned is that it is really important for artists to understand the needs and interests of everyone involved. It can be easy to focus on the needs of one particular group, but everyone has an interest and a view on the project. It is important to balance the needs of the community, artist, project funders, organisers and partners. It is important to learn what factors restrict and enable people’s involvement in the creative work, so that you can overcome barriers and include people as much as possible.

Understanding the civic engagement outcomes and being aware of how these will be measured, analysed and described is an important factor. You should make time to listen to people’s experience and understanding of civic engagement. You should also make time at the beginning of the project for everyone involved to describe and share their needs and preferences so that these can be considered throughout the project.


Delivering a perfect session

We know that everyone will have different views on what constitutes a ‘perfect session’ when using a Residency to deliver civic engagement outcomes. However, having worked with three communities in Europe, we have identified that there are some consistent themes that help make sessions successful.

One of the most important things is ensuring that sessions take full advantage of the skills that exist in the group of people that are participating in the work. A Residency offers an artist time to get to know people, and this makes it easier to know what people can offer to the project. This can include practical skills and people skills. For example, some community members might be good advocates for the project, whilst others might have practical and creative skills that they can contribute.

Secondly, a perfect session takes into account what the participants have done previously. Participants are often involved in other creative activities in their lives, and it is helpful to consider whether the session is offering them a new experience rather than replicating something that is already happening or has happened before.

Finally (and this is a difficult one), there needs to be a balance between introducing new ideas and ensuring participants feel listened to and engaged in the process. In many ways they are co-creators of both creative and civic engagement outcomes, so ensuring participants feel valued and have an influence in the work is an important way of achieving a ‘perfect session’.

Worksheets (PDF)

Gestión del proyecto

Una Residencia normalmente se desarrolla en un periodo de tiempo determinado, no se trata de algo puntual, sino que se da en un tiempo prolongado concreto. Esta característica hace imprescindible que tengamos un plan de gestión del progreso de la misma, es decir, un proyecto. Esto implica además, que alguien debe asumir la responsabilidad de su coordinación.

La gestión o coordinación de la Residencia debe incluir tanto la elaboración del propio proyecto, como los espacios de supervisión y soporte a todos los participantes. Debe asegurarse que el desarrollo del proyecto responde a las ideas iniciales y se adapta a los cambios necesarios que irán apareciendo durante su implementación. La mayoría de las residencias siguen un ciclo de planificación de objetivos y actividades, ejecución y revisión de las mismas.

Nuestra experiencia sugiere que crear un grupo de coordinación que incluya gente local, organizaciones y artistas, puede ser una buena propuesta para asegurar que se vayan cumpliendo los objetivos, intereses y acciones planificadas, y que éstas se vayan a adaptando a los cambios que aparezcan.

Aunque a veces podamos pensar lo contrario, hacer el plan de trabajo es la parte más fácil, lo realmente difícil es llevarlo a cabo. Un aspecto clave, cuando hablamos de Residencias donde participan personas con perfiles y responsabilidades diferentes, es tener claro y delimitado las de cada participante, es clave para la coordinación del proyecto y el éxito del mismo. A la hora de elaborar el plan de trabajo es importante tener claro quien hace qué en cada acción, etc.

En los proyectos que promueven la participación ciudadana, es importante que quien coordina el proyecto tenga presente que promover la participación ha de implicar necesariamente la promoción del empoderamiento de los participantes. Es necesario pensar en ello cuando se coordina la Residencia. Una forma de hacerlo pueden ser, por ejemplo, facilitando que miembros de la propia comunidad formen parte del grupo de coordinación del proyecto, facilitado que puedan influir en su diseño, sus finalidades y sus acciones, incluso facilitando su influencia en la selección de los profesionales que participan en la Residencia, y que no sean solamente ejecutores de acciones que otros proponen.

Worksheet 6: Staying Safe: A guide to governance (PDF)

Contratar un Artista

Una vez sepamos cómo encontrar artistas y tengamos un proyecto bien definido, quedará una última acción; encontrar el artista adecuado. Aunque una posibilidad puede ser el boca a boca, es bueno tener un proceso de selección bien definido.

Normalmente, este proceso empieza con crear un resumen del proyecto y/o un perfil de artista para el mismo. El resumen debe detallar claramente qué se espera del artista en términos de disciplina artística, y debe incluir aspecticos pragmáticos como cuando y donde tendrá lugar el proyecto y el presupuesto disponible. En el perfil se deben describir las habilidades profesionales y creativas que se requieren en el Artista y qué tipo de experiencia profesional esperan que tenga.

El proceso de búsqueda del artista puede estar anunciado en abierto (donde todo el mundo puede aplicar) o puede centrarse en algunos artistas e invitarlos a concursar para el proyecto.

Como parte del proceso de selección, una buena alternativa para la promoción de la participación es incluir a la comunidad en el diseño de los criterios y el proceso de selección del artista. Este proceso puede ser en sí mismo un elemento empoderador de las comunidades, y es un elemento clave para ir facilitando el apoyo de la comunidad al propio proyecto y que este se ajuste, en definitiva, a sus necesidades e intereses.

Una entrevista formal y/o un aplicativo escrito no tienen por qué ser los mejores mecanismos para seleccionar a un artista. Es bueno pensar en diferentes formas de recoger información relevante sobre los artistas para afinar el proceso de selección. Por ejemplo imágenes de sus anteriores trabajos, estudios de caso o ejemplos sobre cómo dar respuesta a situaciones específicas planteadas por la comunidad nos pueden ayudar más a saber sobre una artista y a afinar nuestro proceso de selección. Incorporemos la creatividad al mismo.

Si usted es un artista, intente descubrir quien está involucrado en el proceso de selección e intente obtener más información sobre lo que se requiere, sobre la comunidad en la que va desarrollarse el proyecto. Podría pensar sobre cómo puede presentar su experiencia y su proyecto de una manera relevante y adecuada para la comunidad destinataria del mismo.

Worksheet 3: Selection process checklist (PDF)

Construir relaciones de cooperación

Una residencia de artistas tiene más éxito cuando se crean relaciones de cooperación entre el artista y la comunidad con la que trabaja. Es fundamental construir vínculos con el proyecto para conseguir una participación comunitaria efectiva.

Hay muchas formas de ayudar a promover la cooperación entre artista y comunidad. Por ejemplo, es importante que el artista sea bien recibido en la comunidad, cuando llega por primera vez (por lo que hay que pensar y preparar la acogida). Una posibilidad es identificar algunos ciudadanos clave en la comunidad que puedan dar la bienvenida al artista e introducirlo en la misma. Por otro lado los artistas deberían pensar cómo conectar con los miembros de la comunidad antes del comienzo de la Residencia. Es importante para el artista pensar en cómo encontrar maneras de atraer a la gente y conectarla con la Residencia. Para ello, no debe perder de vista que está trabajando con la comunidad para que ésta tenga una mejor comprensión de sus vidas y de los problemas que para ésta son importantes.

Finalmente queremos resaltar que construir relaciones es un medio y una finalidad de la Residencia. Como tal, es algo que debe promoverse a lo largo de toda la Residencia. Es necesario pensar y programar como vamos a hacerlo. Para ello,puede ser de gran ayuda establecer espacios más o menos formales de supervisión y soporte al artista. De la misma manera que tener espacios para gestionar los posibles conflictos que surjan del proceso, para que los artistas puedan hablar sobre cómo están viviendo la residencia y redireccionar cualquier problema a solucionar.

Worksheet 10: Designing a participatory selection process


La apuesta por la participación ciudadana implica, a menudo, crear oportunidades para escuchar a la gente que normalmente no es escuchada. Para poder hacerlo efectivamente es muy importante saber situarse en el lugar del otro, es muy importante la empatía.

Uno de los roles del artista es el de construir relaciones de cooperación con las personas de la comunidad, de esta manera se construye confianza hacia el trabajo que desarrolla. Y si queremos que la gente participe, la credibilidad y la confianza son imprescindibles. La integridad y la coherencia son dos buenos ingredientes para que el artista consiga establecer relaciones de confianza con la comunidad y acceder a una de las cosas más valiosas que una comunidad puede ofrecer: compartir sus pensamientos, preocupaciones, problemas y sueños.

Existen muchas guías y consejos que facilitan desarrollar nuestras habilidades empáticas y el desarrollo de herramientas para la promoción de la empatía.  Lo que nosotros hemos aprendido es que un aspecto realmente importante para la promoción de empatía por parte de los artistas, es entender las necesidades e intereses de todas las personas y grupos involucrados. E intentar superar lo que muchas veces ocurre, que nos focalizamos en las necesidades de un único grupo. No hay que perder de vista que cada grupo tiene un interés y una visión propia del proyecto, y no es la única. Es importante hacer un balance de las necesidades de la comunidad, artistas, financiadores del proyecto, organizadores, etc. Es importante aprender también qué factores permiten o impiden la involucración en el trabajo creativo, para poder sobrepasar esas barreras y incluir al máximo de gente posible.

Un factor importante es entender los resultados de la participación y ser conscientes de cómo van a ser medidos, analizados y descritos. Como promotores de estos proyectos debemos tomarnos tiempo para escuchar las experiencias de la gente y entender lo que quiere decir participación. Por ejemplo, tener tiempo al inicio del proyecto para que todas las personas involucradas puedan compartir sus necesidades y preferencias para que puedan ser consideradas a lo largo del proyecto puede ser una buena manera de empezar el proyecto.

Worksheet 11: Ways to get to know communities (PDF)

Proporcionar un proceso perfecto

Sabemos que cada persona tendrá una visión diferente de qué constituye un “proceso perfecto” cuando usamos una Residencia para proporcionar participación ciudadana. De nuestra experiencia, al haber trabajado con tres comunidades en Europa, hemos identificado que hay algunos temas que pueden ayudar a realizar procesos exitosos.

Una de las cosas más importantes es asegurarse que los procesos aprovechan plenamente los recursos, conocimientos, habilidades y las herramientas que existen en el grupo de personas que están participando en la Residencia. Para ello, por ejemplo, es importante que la Residencia ofrezca tiempo al artista para conocer a la gente, ello puede facilitarle saber qué puede ofrecer la gente al proyecto. Esto puede incluir habilidades profesionales y personales. Por ejemplo, algunos miembros de la comunidad podrían aportar conocimientos técnicos, por ejemplo el que podrían aportar abogados o arquitectos, otros podrían tener habilidades relaciónales  y creativas como gestión de grupos o conflictos con las que contribuir.

En segundo lugar, un “proceso perfecto”  tiene que tener en cuenta qué han hecho los participantes previamente. Los participantes a menudo están o han estado involucrados en otros procesos participativos en sus vidas. Es bueno conocerlos y rescatar lo que se ha aprendido de ellos y que esta nueva experiencia pueda ofrecer novedades y aprendizajes respecto a lo que ha pasado anteriormente.

Finalmente (y esta idea es difícil llevarla a la práctica) tiene que haber un equilibrio entre asegurarse de que todos los participantes se sienten escuchados para vincularlos con el proceso y la gestión de las nuevas ideas que vayan surgiendo. Para ello tenemos que diseñar espacios para que todos puedan expesarse en la mayor igualdad de condiciones. Los participantes son, de diferentes maneras, los co-creadores de los resultados del compromiso y la creatividad cívica, con lo cual, asegurarse de que se sienten valorados y tienen influencia en el trabajo es importante para conseguir un “proceso perfecto”.

Worksheet 12: Session Planning Tool

Fichas Prácticas (PDF)

Zarządzanie projektem

Rezydencja zwykle trwa dłuższy czas, zatem pomocne będzie opracowanie planu zarządzania projektem, aby skuteczniej monitorować postępy realizowanego przedsięwzięcia. Jedna z osób zaangażowanych w projekt powinna przyjąć na siebie odpowiedzialność za zarządzanie projektem.

Zarządzanie obejmuje czynności takie jak: opracowanie planu projektu, zapewnienie odpowiedniej kontroli i wsparcia każdej z osób zaangażowanych w projekt, zapewnienie zgodności projektu ze wstępnym planem i rozwiązywanie problemów, które mogą pojawiać się w toku pracy. Większość planów zarządzania opiera się na cyklu projektu obejmującym czynności związane z planowaniem, realizacją i przeglądem.

Nasze doświadczenie pokazuje, że powołanie grupy sprawującej nadzór nad projektem z miejscowych, organizacji i artystów pozwala zapewnić, że opracowany plan zarządzania będzie uwzględniał potrzeby projektu.

Może okazać się, że opracowanie planu projektu jest prostszym zajęciem niż jego wdrożenie i przestrzeganie. Należy upewnić się, że każda osoba jest świadoma roli i odpowiedzialności, jakie zostały jej przydzielone w ramach grupy, a kierownik projektu powinien regularnie weryfikować, czy uczestnicy wykonują czynności, które pozwolą na realizację planu.

W przypadku projektów, których celem jest zaangażowanie obywatelskie, ważne jest, aby w procesie zarządzania uwzględniono kwestie decentralizacji władzy, która jest istotnym aspektem społeczeństwa obywatelskiego. Należy zaprosić osoby ze społeczności do udziału w komitecie kierującym, tak, aby mogli mieć wpływ na kształt projektu. Ponadto warto zaangażować członków społeczności do realizacji projektu na jasno wytyczonych zasadach.


Zatrudnienie rezydenta

Gdy plan projektu został już opracowany i wiadomo, jak szukać rezydenta, pozostaje już tylko go znaleźć. Można znaleźć kogoś z polecenia, ale jedną z dobrych praktyk jest ogłoszenie rekrutacji do projektu.

Przeważnie proces ten rozpoczyna się od opracowania ogłoszenia oraz/lub specyfikacji wymagań i oczekiwań wobec rezydenta. W ogłoszeniu powinny znaleźć się szczegółowe informacje na temat oczekiwań wobec rezydenta w sensie  rezultatów działań twórczych oraz praktyczne informacje dotyczące terminu i miejsca realizacji projektu oraz oferowanego wynagrodzenia. W części dotyczącej specyfikacji kandydata należy wymienić umiejętności twórcze i kierunkowe, jakie rezydent powinien posiadać oraz wymagane doświadczenie zawodowe.

Ogłoszenie o rekrutacji może mieć charakter otwarty (każdy może wysłać swoje zgłoszenie) lub zamknięty – skierowany do kilku potencjalnych rezydentów, którzy zostaną zaproszeni do składania ofert.

Podczas procesu rekrutacji warto skonsultować się z członkami społeczności i poprosić ich o pomoc w sformułowaniu kryteriów i procedur wyboru osoby, z którą chcieliby pracować. Takie działania wzmacniają społeczność i mogą stanowić ważny etap formowania się grupy osób wspierających projekt.

Formalna rozmowa oraz pisemne zgłoszenia mogą nie być najlepszym sposobem wyboru rezydenta do pracy ze społecznością. Warto zastanowić się co mógłby zaprezentować kandydat na rezydenta, aby można było lepiej zrozumieć, w jaki sposób pracuje on ze społecznościami. Zdjęcia, studia przypadku, prezentacje i przykłady działań oraz usytuowanie ich w kontekście problemów danej społeczności mogą pomóc lepiej poznać kandydata, a ponadto takie materiały ułatwiają zaangażowanie członków społeczności w wybór rezydenta.

Jeśli to ty starasz się o wybór na rezydenta, warto dowiedzieć się, kto bierze udział w procesie rekrutacji i w razie wątpliwości zadać dodatkowe pytania o wymaganiach. Warto zastanowić się, w jaki sposób najlepiej zaprezentować swoje umiejętności i wcześniejsze prace, aby był on odpowiedni i istotny dla danej społeczności.


Tworzenie relacji

Rezydencja przyniesie najlepsze efekty, gdy ułożą się relacje między rezydentem a społecznością. Budowanie dobrych relacji ma kluczowe znaczenie dla zwiększenia zaangażowania obywatelskiego.

Dobre relacje w pracy można pielęgnować na wiele sposobów. Ważne jest, aby rezydent już od pierwszego spotkania czuł, że jest mile widziany. Warto wytypować kilka osób, pełniących ważne role w społeczności, które przywitają rezydenta i przedstawią go pozostałym członkom. Niezmiernie istotne jest oprowadzenie rezydenta po terenie, na którym będzie pracować, aby mógł zapoznać się z miejscem działań i najbliższym otoczeniem, a także pokazanie mu miejsc, gdzie będzie mógł robić zakupy, jeść i spotykać się ze znajomymi.

Wzajemne poznanie rezydenta i społeczności może potrwać dłuższy czas, więc nie należy się spieszyć, zwłaszcza na początku. Członków społeczności warto zachęcać do przywitania się z rezydentem, aby obie strony mogły się lepiej poznać. Rezydent powinien zastanowić się, w jaki sposób nawiązać kontakt z członkami społeczności i jak zaangażować ich w działania poprzedzające właściwą rezydencję. Istotne jest, aby rezydent podejmował próby zapoznania się ze społecznością i znalazł sposób na wciągnięcie poszczególnych osób w rozmowę. Należy również pamiętać o tym, że rezydent pracuje ze społecznością, bo chce lepiej zrozumieć ich życie i sprawy, które są dla nich ważne.

Relacje mogą tworzyć się również w oficjalnym trybie, warto więc zapewnić rezydentowi możliwość superwizji i otoczyć go wsparciem w trakcie trwania projektu. Dobrze jest, żeby rezydent miał osobę, z którą może w zaufaniu porozmawiać o swoich doświadczeniach lub do której może się zwrócić, w razie gdyby pojawiły się jakieś trudności. Ma to szczególne znaczenie w przypadku, gdy praca rezydenta dotyczy trudnych lub drażliwych tematów i może wtedy stanowić punkt odniesienia dla społeczności lokalnej.



Zaangażowanie obywatelskie wiąże się często z tworzeniem możliwości wysłuchania osób, które rzadko mają okazję się wypowiadać. Z tego powodu praca nad postawą empatyczną w ramach rezydencji jest szczególnie istotna.

Podstawowym zadaniem rezydenta jest wypracowanie dobrych relacji ze społecznością, dzięki czemu, z czasem, jej członkowie nabiorą do niego zaufania. Rezydent powinien cechować się doskonałymi zdolnościami interpersonalnymi, aby zapewnić poczucie bezpieczeństwa i zyskać zaufanie osób, z którymi pracuje. Konieczne jest również, aby zawsze zachowywał się w sposób uczciwy i godny zaufania w związku z tym, że społeczność powierza mu to, co ma najcenniejsze:  swoje przemyślenia, obawy, problemy i marzenia.

Istnieje wiele poradników i wskazówek, które mogą pomóc w wypracowaniu postawy empatii i podpowiedzą metody rozwijania umiejętności z nią związanych. Z doświadczenia wiemy, że bardzo ważne jest, aby artysta poznał i zrozumiał potrzeby i zainteresowania wszystkich uczestników projektu. Łatwo jest skupić uwagę na potrzebach jednej konkretnej grupy, ale inne osoby również mogą być zainteresowane projektem i mają na jego temat opinię. Dobrze jest wyważyć potrzeby społeczności, rezydenta, fundatorów projektu, organizatorów i partnerów. Warto zapoznać się z czynnikami, które ograniczają i wspierają zaangażowanie osób w pracę twórczą, tak, aby móc pokonać przeszkody i włączyć ludzi w działanie w najszerszym możliwym zakresie.

Takimi czynnikami są: zrozumienie rezultatów, jakie może przynieść zwiększenie zaangażowania obywatelskiego oraz świadomość, w jaki sposób można je mierzyć, analizować i opisywać. Warto poświęcić czas na wysłuchanie ludzi, poznanie ich przeżyć i tego, jak postrzegają ideę zaangażowania obywatelskiego. Na początku projektu trzeba również poświęcić chwilę na to, aby każda osoba biorąca udział w projekcie mogła opowiedzieć o swoich potrzebach i preferencjach tak, aby można je było uwzględnić w toku projektu.


Przeprowadzenie idealnej sesji

Wiemy, że każdy będzie miał inną opinią na temat tego, jak powinna wyglądać „idealna sesja” w przypadku rezydencji, której celem jest wypracowanie rezultatów związanych z zaangażowaniem obywatelskim. Jednakże, z naszych doświadczeń pracy z trzema społecznościami w Europie wynika, że istnieje kilka warunków gwarantujących sukces sesji, czyli spotkania, warsztatu, dyskusji.

Jedną z najważniejszych spraw jest zapewnienie, że umiejętności poszczególnych osób wchodzących w skład danej grupy będą wykorzystane w pełni. Rezydencja oferuje artyście czy animatorowi czas na poznanie ludzi, a to ułatwia rozpoznanie możliwego zaangażowania różnych członków grupy. Zaangażowanie może opierać się na umiejętnościach praktycznych lub zdolnościach interpersonalnych. Przykładowo, niektórzy mogą przyjąć rolę rzeczników projektu, podczas gdy inni mogą wykorzystać swoje praktyczne lub kreatywne umiejętności. Po drugie powinno się uwzględnić wcześniejsze działania uczestników. Członkowie społeczności biorący udział w projekcie często angażują się również w inne działania, zatem warto zastanowić się, czy dzięki uczestnictwie w rezydencji nauczą się czegoś nowego, czy działania te będą jedynie kontynuacją równoległych lub wcześniejszych projektów lub zajęć.

Wreszcie (i tu przechodzimy do najtrudniejszej kwestii), kluczowe jest zachowanie równowagi między wprowadzaniem nowych pomysłów, a zapewnieniem uczestników, że będą wysłuchani i zaangażowaniem ich w projekt. W wielu przypadkach są oni współtwórcami rezultatów zarówno twórczych, jak i tych związanych z zaangażowaniem obywatelskim, dlatego zagwarantowanie, że uczestnicy mają poczucie, że ich wkład w projekt jest ważny jest kluczowe.

Krok po kroku (PDF)